Szkolenia BHP: rodzaje, częstotliwość i dokumentowanie

Szkolenia BHP w Polsce – obowiązek, czas i koszt

Art. 237³ § 2 Kodeksu pracy nakłada na pracodawcę obowiązek przeszkolenia pracownika przed dopuszczeniem do pracy oraz prowadzenia szkoleń okresowych. Bez szkolenia wstępnego nie wolno dopuścić do pracy; szkolenia okresowe trzeba powtarzać w trakcie zatrudnienia.

Art. 237³ § 3 Kodeksu pracy: wszystkie szkolenia bhp odbywają się w czasie pracy i na koszt pracodawcy. Szczegółowe zasady szkolenia, zakres, wymagania dla treści i realizacji programu, dokumentowanie oraz zwolnienia z niektórych rodzajów szkoleń określa rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy.

Pracodawca sam musi odbyć szkolenie bhp w zakresie niezbędnym do wykonywania swoich obowiązków. Brak wdrożenia zasad bhp w firmie może skutkować grzywną od 1000 zł do 30 000 zł.

Koszt szkoleń BHP obciąża pracodawcę. Art. 237³ § 3 Kodeksu pracy stanowi, że szkolenia odbywają się w czasie pracy i na koszt pracodawcy. Brak wdrożenia zasad bhp w firmie może skutkować grzywną od 1000 zł do 30 000 zł.

Wymagania prawne dotyczące szkoleń BHP – podsumowanie kluczowych danych

Rodzaje szkoleń BHP: wstępne i okresowe

Przepisy dzielą szkolenia bhp na wstępne i okresowe. Wstępne odbywa się przed dopuszczeniem do pracy. Ma dać wiedzę i umiejętności do pracy zgodnej z przepisami i zasadami bezpieczeństwa oraz zapoznać z zagrożeniami na konkretnych stanowiskach. Obejmuje instruktaż ogólny i stanowiskowy.

Szkolenia okresowe powtarza się w trakcie zatrudnienia. Mają przypomnieć i utrwalić wiedzę bhp oraz zapoznać uczestników z nowymi rozwiązaniami techniczno-organizacyjnymi.

Ich zakres zależy od grupy stanowisk. Wyróżnia się m.in. stanowiska robotnicze, administracyjno-biurowe oraz takie, na których wykonuje się prace szczególnie niebezpieczne.

Na stanowiskach robotniczych szkolenie okresowe prowadzi się w formie instruktażu. Osoby z § 14 ust. 2 pkt 1 i 3–6 odbywają je jako kurs, seminarium lub samokształcenie kierowane.

Dla pracowników administracyjno-biurowych przewidziano odrębny tryb szkoleń okresowych. Ich zakres i forma wynikają z grupy stanowisk określonej w § 14 ust. 2 rozporządzenia.

Zakres szkoleń BHP według grup pracowników – priorytety i wymagania

Kiedy szkolenie BHP nie jest wymagane

Szkolenia wstępnego nie wymaga się, gdy pracownik podejmuje pracę na tym samym stanowisku, które zajmował u danego pracodawcy bezpośrednio przed zawarciem z nim kolejnej umowy o pracę.

Szkolenie okresowe nie jest wymagane dla pracownika na stanowisku administracyjno-biurowym, gdy przeważająca działalność pracodawcy w rozumieniu przepisów o statystyce publicznej należy do grupy o kategorii ryzyka nie wyższej niż trzecia. Kategorię ustala się zgodnie z przepisami o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Wyjątek nie działa, jeśli z oceny ryzyka zawodowego wynika, że szkolenie jest konieczne (art. 237³ § 2² Kodeksu pracy).

Ze szkolenia okresowego może być zwolniona osoba, która przedłoży aktualne zaświadczenie o odbyciu wymaganego szkolenia okresowego w tym okresie u innego pracodawcy. Zwolnienie obejmuje też osobę, która w tym okresie ukończyła szkolenie okresowe wymagane dla stanowiska z innej grupy, jeśli program obejmuje zakres tematyczny obowiązujący na nowym stanowisku.

Zwolnienie ze szkolenia okresowego dotyczy również osoby, która odbyła w tym okresie szkolenie okresowe wymagane dla stanowiska z innej grupy. Warunkiem jest zgodność programu z zakresem tematycznym obowiązującym na nowym stanowisku pracy.

Zwolnienia ze szkoleń okresowych – zalety i ograniczenia

Szkolenia okresowe – zależność od rodzaju i warunków pracy

Częstotliwość szkoleń okresowych zależy od rodzaju i warunków pracy. Przepisy wskazują przypadki, gdy szkolenie okresowe nie jest wymagane, oraz terminy po ustaleniu wyższej niż trzecia kategorii ryzyka.

Jeśli przeważająca działalność pracodawcy w rozumieniu przepisów o statystyce publicznej znajdzie się w grupie o kategorii ryzyka wyższej niż trzecia, pracodawca musi przeprowadzić szkolenie okresowe pracownika z bhp. Kategorię ryzyka ustala się zgodnie z przepisami o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Termin: nie później niż 6 miesięcy od dnia ustalenia wyższej kategorii (art. 237³ § 2³ Kodeksu pracy).

Na stanowiskach robotniczych szkolenie okresowe odbywa się w odstępach nie dłuższych niż 3 lata. Na stanowiskach z pracami szczególnie niebezpiecznymi – przynajmniej raz w roku.

Osoby z grup wymienionych w § 14 ust. 2 w pkt 1 i 3–6 przechodzą szkolenie okresowe co najmniej co 5 lat. Pracownicy administracyjno-biurowi – co najmniej co 6 lat.

Interwały szkoleń okresowych wynikają z § 15 rozporządzenia: 1 rok – prace szczególnie niebezpieczne; 3 lata – stanowiska robotnicze; 5 lat – osoby z § 14 ust. 2 pkt 1 i 3–6; 6 lat – pracownicy administracyjno-biurowi. Dla osób z § 14 ust. 2 pkt 1 i 3–6 przewidziano kurs, seminarium lub samokształcenie kierowane.

Interwał 5 lat dotyczy osób z § 14 ust. 2 pkt 1 i 3–6, a nie pracowników administracyjno-biurowych objętych interwałem 6 lat. Dla stanowisk robotniczych właściwy jest instruktaż nie rzadziej niż raz na 3 lata, a dla prac szczególnie niebezpiecznych – nie rzadziej niż raz w roku.

Pierwsze szkolenie okresowe pracowników na stanowiskach z pkt 1 tego przepisu przeprowadza się w ciągu 6 miesięcy od rozpoczęcia pracy. Dla osób z pkt 2–6 – w ciągu 12 miesięcy od rozpoczęcia pracy.

Pracodawca, po konsultacji z pracownikami lub ich przedstawicielami, ustala częstotliwość i czas trwania szkoleń okresowych na określonych stanowiskach. Uwzględnia rodzaj i warunki wykonywania prac.

Szkolenia okresowe przeprowadza się co 1, 3, 5 lub 6 lat – zależnie od stanowiska i poziomu ryzyka.

Częstotliwość szkoleń okresowych BHP w zależności od rodzaju stanowiska

Dokumentowanie szkoleń BHP – wymagania rozporządzenia i ewidencja szkolenia wstępnego

Przywołane rozporządzenie określa dokumentowanie szkoleń, w tym okresowych, oraz wymagania dla treści i realizacji programu. Określa też zakres szkolenia i przypadki zwolnień.

W dokumentacji szkolenia wstępnego kluczowe jest pisemne potwierdzenie przez pracownika odbycia instruktażu ogólnego i stanowiskowego.

Dokumentowanie szkolenia wstępnego obejmuje kartę szkolenia wstępnego BHP. Karta potwierdza przeprowadzenie wymaganego szkolenia i jest przechowywana w części B akt osobowych.

Karta szkolenia wstępnego BHP jest obowiązkowa co do zasady – z wyjątkami przewidzianymi w przepisach. Dokumentuje przeprowadzenie wymaganego szkolenia wstępnego.

Pracownik potwierdza na piśmie zapoznanie się z przepisami oraz zasadami BHP. Odbycie szkolenia ogólnego i stanowiskowego potwierdza w karcie szkolenia wstępnego, która jest przechowywana w aktach osobowych pracownika.

Program szkolenia BHP musi spełniać wymagania rozporządzenia co do treści i realizacji. Program stanowi część zaświadczenia – znajduje się na jego pierwszej stronie.

Dla szkoleń okresowych prowadzi się zaświadczenia BHP. Są one obowiązkowe z wyjątkami; część pracowników administracyjno-biurowych może być zwolniona.

Po każdym szkoleniu okresowym odbywa się egzamin. Pozytywny wynik oznacza zaliczenie szkolenia okresowego. Zaświadczenie wystawia organizator szkolenia.

Zaświadczenie musi być zgodne z wzorem z rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z 27 lipca 2004 r. (Dz.U. 2004 nr 180 poz. 1860).

Pierwsza strona zaświadczenia zawiera dane organizatora szkolenia, dane kursanta, nazwę szkolenia, jego cel i czas trwania, miejsce i datę wydania, numer zaświadczenia wg rejestru oraz program szkolenia. Odpis zaświadczenia przechowuje się w aktach osobowych pracownika.

Kroki dokumentowania szkoleń BHP – proces formalny

Forma organizacji szkolenia BHP

Przywołane rozporządzenie określa wymagania dla treści i realizacji programu szkolenia.

Szkolenie okresowe pracowników na stanowiskach robotniczych prowadzi się w formie instruktażu.

Dla grup z § 14 ust. 2 w pkt 1 i 3–6 przewidziano kurs, seminarium lub samokształcenie kierowane.

Pracodawca ustala, po konsultacji z pracownikami lub ich przedstawicielami, częstotliwość i czas trwania szkolenia okresowego na określonych stanowiskach. Uwzględnia rodzaj i warunki wykonywania prac na tych stanowiskach.